Monday, 30 September 2013

Mid–day Meal in Assam: Can we prevent another Chhapra here?

This article appeared in The Sentinel on September 27, 2013

The heart–rending wails of young mothers of 23 school children who died after eating their mid day meal at a school in Chhapra in Bihar on July 16 last, was a wake–up call for the people of Assam. One question is now on everyone’s lips—Can such a tragedy take place in Assam as well?

The fear is genuine and so is the possibility. Since cooked Mid–Day Meal (MDM) programme started in Assam from January 2005, there have been several incidents of children falling sick after consuming food cooked in schools and served as mid day meals.

Following the Bihar tragedy, the Assam government has expressed its intention to procure technology to test quality of food items prepared in schools across the state. The Education Minister categorically stated in the State Assembly that although there has been no tragedy in Assam on the scale of Bihar, there have been cases of 300–400 children falling sick after consuming meals under mid day meal scheme.

Assam has 63,254 schools serving MDM including Primary and Upper Primary schools besides 327 schools under National Child Labour Project (NCLP) in 2011–12 according to a MHRD report. Altogether 31,38,290 children have been covered at the primary school level and 15,54,556 children in the upper primary level under the scheme.

The Ministry of Human Resource Development in its recent report observed that 32 per cent schools in Assam had no storage facility. It also noted that the state had not procured 50 per cent of the kitchenware are required to serve quality midday meals despite the fact that the latter had released Rs 3,113.35 lakh to the State between 2006 and 2007 and 2012–13.

It also noted that while from 2006–07 to 2012–13, the Assam Government received Rs 46,885.37 lakh from the centre for construction of 56,795 kitchen–cum–stores, only 38,711 kitchen–cum–stores have been constructed so far.

After the Bihar MDM tragedy, Assam’s Education Minister has called for strict monitoring of food given to children in schools. While admitting that it is difficult to judge the quality of raw food like rice or dal when they are bought from the market, he advocated a better mechanism can be devised to check the quality of the food items served to children.

But as parents and guardians, a question arises in our minds—will simple monitoring help ensure that children always receive the best quality food?

To ensure that such an incident is not repeated in Assam, a strict chain of observation, monitoring and continuous evaluation will have to be maintained that not only tracks the kind of food that is being served to children but also the procurement of the items, particularly the rice and pulses and their proper storage.

So far, Village Education Committee (VEC), mother groups and School Management Committee (SMC) have been associated with the implementation of Mid–day Meal Programme in the state. But along with them, a monitoring committee comprising of nutritionists and child health specialists may be formed in establishing a streamlined process of procurement, storage and preparation of mid day meals in each school to ensure healthy and wholesome food.

All instructions, including tasting of the prepared food by two members of the SMC before being served to students should be strictly adhered to. At times, not just the quality of food but the process of preparation and distribution may also affect children. In such circumstances it has to be ensured that the prepared food is stored in hygienic conditions until it is served.

Another approach that can be taken is that of Public–Private Partnership. PPPs are generally cheaper, more efficient and involve private investments besides being in–budget and on–time.

In this regard, mention may be made of the Akshaya Patra Foundation, Guwahati, which is currently providing mid–day meals to around 570 schools in Kamrup (metro) and Kamrup districts since November, 2009. The food is cooked in a central kitchen and packed in big tiffin carriers and delivered to schools by 30 delivery vans before 12 noon. But the state government is yet to encourage the involvement of NGOs for implementation of cooked mid–day meals.

The government cannot and should not try to handle all kinds of developmental activities, especially something as massive as the mid–day meal scheme, as it lacks an efficient delivery mechanism. This becomes especially important as Right To Education is now a fundamental right and it is imperative for the government to provide a conducive environment for the children to go to school and study.

There is an absolute lack of able leadership in the state that can encourage growth of innovative thinking in Assam. This complete lack of innovative thinking prevents the best practices adopted in states like Tamil Nadu and Karnataka from being replicated in the state.

Here a question also arises—is the government reluctant to hand over the field to private players and content itself only as a monitoring agency? For it cannot be denied that several media reports have pointed at possible scams in procurement of food grains and mis–utilisation of funds meant for construction of kitchens and storerooms.

It is time for the government to wake up and realize that it is jeopardizing the lives of hundreds of thousands of children by not taking effective steps to effectively run the MDM programme. After the Bihar school tragedy, there can be no excuse for the state government, should such a tragedy happen in Assam.

It is also the responsibility of parents, teachers and every single member of the society to ensure that every child going to school and having MDM is served wholesome meals which can be partaken of without any fear.

Witch Hunting: Need for Legislation

This article appeared in The Sentinel on September 20, 2013



A dark Cave. In the middle,
a Cauldron boiling. Thunder.
Enter the three Witches.”

When William Shakespeare portrayed the three witches in Macbeth as macabre hags foretelling the future, little did he imagine that 500 years later, women would still be labeled witches, pursued and persecuted no end.

Throughout history, witches have been visualised as performing animal and human sacrifices, possessing people, making them sick or even killing them and bringing flood or famine to the lands. In most cultures, they are likened to the devil worshippers and black magic practitioners, which gives them the image of evil entities, bent on causing harm to people.

Though incidents like the Salem Witch Hunt do not happen anymore, the evil of witch hunting persists in India, which claims the lives of hundreds of people, especially w omen, across the country every year.

At this point I would like to share the harrowing experiences of a woman, Manomaya, who lives in a village in Assam. She was branded a witch and driven out of her village.
Her fault—she bought some tapioca root used as food item at the same time when another woman was buying it. That woman fell sick after eating the roots and accused Manomaya of witch craft. She was driven out of the village immediately. When the headman tried to intervene on her behalf, he was threatened by villagers. Finally, an NGO working for the cause of witch hunt victims, Assam Mahila Samata Society (AMSS) successfully interceded on her behalf and she could return to her village.

But Manomaya was lucky. In 2011, four women were hacked to death in Kokrajhar district within a span of one week on suspicion of being witches. While Purni Basumatari, 57 and Modani Basumatari, 55 were beaten to death in Belguri Guwabari village on April 15, Bifula Narzary, 49, was killed in Bosabeel village the next day. Another woman was killed in Samthaibari village on Sunday. On January 1, 2011 a couple — Sarat Bindo Hazowary, 65, and Tapashree Hazowary, 52, w ere killed in Habrubeel village.

Cases of torturing women in the name of witch hunting are most rampant in the states of Assam, Jharkhand, Odisha, Meghalaya, West Bengal, Madhya Pradesh and Chhattisgarh. According to the National Crime Records Bureau, 768 women have been murdered for practising witch craft since 2008.

In Assam, around 105 cases of witch–hunting cases have been reported from 2006–2012. According to a CID report, in 2006 at least 21 cases of witch–hunting were registered, seven cases in 2007, 10 cases in 2008, four cases in 2009 and 11 cases in 2010 across the state. A maximum number of 29 cases were reported in 2011. In 2012, 14 such cases such cases were registered in various police stations across the state.

The problem has both social and economic dimensions—cases of women being branded as witches by persons with vested interests to grab their property – or to extract revenge for refusing advances in case of many women — are not uncommon. The deep rooted superstition of holding a particular individual responsible for all evil happenings in a family or village is the underlying reason for most of such incidents. Black magic and witch hunting are deeply etched in the psyche of superstitious individuals, who flounder in their quest for tangible explanations of phenomena beyond their understanding.

Most incidents of witch hunting take place in very remote areas where there is hardly any presence of police administration and illiteracy and superstitions reign. In the absence of proper health care facilities in such areas, villagers often depend on quacks who try to cover up their incompetence by putting the blame on a ‘witch’ in the village. This often leads to murder of innocent women and their family members.

What, one may ask, can be the solution? Activists working in the field say they often fight a losing battle because very often entire villages are involved in such acts and they fail to rescue the victims on time.

At present, most witch hunting cases are dealt with under Section 323 of the Indian Penal Code, which entails a year’s imprisonment and a fine of Rs 1,000 for those guilty of causing harm voluntarily.

The need of the hour is a stringent law which deals with witch hunting exclusively in all its dimensions. It should not only protect the victims and punish wrong doers, but also act as a deterrent for all who seek personal gains through such acts. A strong legislation, coupled with awareness programmes and other initiatives, will be able to prevent such crimes in the future.
Although ASCW had urged the state government to formulate a law to combat the menace and had even submitted a draft proposal to the government on the formation of a law to deal with witch–hunting in 2011, yet the law has been delayed citing number of excuses.

The Chief Minister has recently again reiterated his government will bring in an act to prevent witch hunting.

In this context, it is pertinent to mention the initiative of the Maharastra government. The state, which has also been grappling with the issue of witch hunting for long, promulgated the 'Anti Black Magic And Superstition Ordinance' on August 24 last. The Bill proposes that those indulging in black magic or preying on peoples’ superstitions be jailed for up to seven years. The bill also bans a range of practices including black magic, animal sacrifice and magical remedies to cure ailments.

It is imperative that the government of Assam expedite the process of formulating the bill as soon as possible. The public too should demand such a law be passed at the earliest so that more innocent lives are not lost to superstition and disbelief.

Apart from the law, the government will also have to be resolute to take on forces which might seek to propagate superstitions for their personal gains.

Sunday, 1 September 2013

সাহিত্যৰ বিকল অঙ্গবোৰ

This article was published in Dainik Agradoot on September 2, 2013 

দিল্লীত ইংৰাজী সাহিত্যৰ ছাত্ৰ হৈ থকা কালত এটা অদ্ভূত নিচাই মোক আক্ৰান্ত কৰিছিল | সেয়া হ’ল ৰহস্য উপন্যাস পঢ়াৰ নিচা | হয়তো সেই বয়সৰ আন আন চেমনীয়াৰ নিচিনা সেয়া এক স্বাভাৱিক প্ৰবৃত্তি আছিল | মই পঢ়া প্ৰথম ৰহস্য উপন্যাসখনৰ নাম মোৰ মনত নাই, কিন্তু আৰ্থাৰ কনান ডায়েল, আগাথা ক্ৰিষ্টি, জেনচ হেডলি চেজ আদি বিশ্বখ্যাত ৰহস্য সাহিত্যিক কেইজনৰ কে’বাখনো ৰহস্য উপন্যাস পঢ়া মোৰ মনত আছে | মানুহৰ জীৱনটো এক ব্যস্ত কৰ্মসূচী আৰু পৰিকল্পিত ভাৱে আগবঢ়া, যদিও যথেষ্ট সংখ্যক মানুহে জীৱনৰ সৰহখিনি সময় চৰম অলসতাৰে পাৰ কৰে | ব্যস্ত মানুহৰ বাবে কেতিয়াবা অৱসৰ কটোৱাৰ ইচ্ছা হঠাত্‍ উদগ্ৰীৱ হৈ উঠিব পাৰে | তেনে অৱসৰৰ মুহূৰ্তত এখন কিতাপ বা এখন চিনেমা বা মনে মিলা বন্ধুৰ সৈতে আড্ডাই দেহ-মনক সতেজ কৰি তুলিব পাৰে | মই পিছে এইকেইটা উপাদানৰ ভিতৰত কিতাপহে বেছি পছন্দ কৰিছিলো | তাৰবাবে অৱশ্যেই মই দেউতাৰ ওচৰত চিৰ কৃতজ্ঞ | দেউতাই আখৰ চিনা বয়সতে কিতাপৰ লগত সাহচৰ্য কৰাই নিদিলে মোৰ ৰুচি হয়তো আন কোনোবাপিনে ঢাল খালেহেঁতেন | সাংঘাটিক ব্যস্ততাৰ মাজত মই বেছি তত্বগধুৰ বা মনস্তাত্ত্বিক বিষয়ত মূৰ ঘমাব বিচৰা নাছিলো, কিন্তু ৰহস্য উপন্যাস পঢ়িবলৈ একধৰণৰ আকৰ্ষণ অনুভৱ কৰিছিলো | কিতাপ এখন হাতত লৈ এটা ৰহস্যঘন কাহিনীৰ মাজত মই সোমাই পৰিছিলো আৰু কিছুসময়ৰ বাবে চৰম উত্‍কন্ঠাত কটাই শেষত যেতিয়া ৰহস্যৰ ওৰ পৰে, তাৰ পাছত প্ৰফুল্লচিত্তেৰে  মই মোৰ কৰ্মসূচীত পুনৰ ব্যস্ত হৈ পৰিছিলো | খুজি-মাগি অনাতকৈ নিজে কিতাপ কিনি আনি পঢ়িবলৈ মই বৰ ভাল পাইছিলো |

অলপতে গুৱাহাটীত এজন বন্ধুৰ লগত সেই দিনবোৰৰ কথা ওলাল | তাৰ মুখতে গম পালো যে অসমত ৰহস্য উপন্যাসৰ লেখক আৰু উপন্যাসৰ বৰ আদৰ নাই | মই বৰ আচৰিত হ’লো | মই নিজৰ গাতে এবাৰ চিকুটি চালো | হয়তো, মই দেখোন অসমীয়া ৰহস্য উপন্যাসৰ বিষয়ে ক’তো পঢ়া নাই, ক’তো সেই বিষয়ে আলোচনা হোৱাও শুনা নাই | কিন্তু পাঠকে শুনি আচৰিত হ’ব যে ইংলেণ্ড, আমেৰিকা, জাৰ্মানী, ফ্ৰান্স আদি দেশত ৰহস্য সাহিত্যৰ আদৰ আন আন সাহিত্যৰ সমানেই | শিশু আৰু কিশোৰৰ বাবে তাত যথেষ্ট সংখ্যক কিতাপ ওলায় | ইয়াৰে বুজন সংখ্যক কিতাপেই ৰহস্যধৰ্মী | অসমীয়া কিশোৰ-কিশোৰীৰ বাবে ৰহস্য উপন্যাস কিমান আকৰ্ষনীয় জানিবলৈ মোৰ মনটো উচপিচাই উঠে | 

অসমত ৰহস্য সাহিত্যৰ দৰে ব্যঙ্গ সাহিত্য আৰু নাট্য সাহিত্যকো বৰ উচ্চ স্থান দিয়া নহয় | লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই কৃপাবৰ বেজবৰুৱা নাম লৈ হাস্যৰসেৰেই যেন অসমীয়া সাহিত্যৰ বৰপেৰাটো মুকলি কৰিব খুজিছিল; কিন্তু সেই পেৰা এতিয়াও টনকিয়াল নহোৱাটো জানো শুভ-লক্ষন ? অথচ আমাৰ চুবুৰীয়া পশ্চিমবংগত ব্যঙ্গ সাহিত্যৰ যথেষ্ট সমাদৰ আছে | সাহিত্যৰ মাজেৰে মানুহক নিৰ্মল হাস্যৰস দিয়াৰ প্ৰচেষ্টা অসমীয়া সাহিত্যিকৰ মাজত খুব বেছি দেখা নাযায় | হাস্যব্যঙ্গৰ আলোচনী এখন কেইবছৰমান আগতে দেখিছিলো, এতিয়া চাগে বন্ধ হ’ল | ‘প্ৰান্তিক’ৰ ‘দৈনন্দিন’ আৰু ‘দৈনিক অগ্ৰদূত’ৰ ‘বিলাসনন্দন চ’ৰা’ শিতান দুটাহে কেৱল নিয়মীয়াকৈ প্ৰকাশ পাই আহিছে | ‘দৈনন্দিন’ৰ নিয়মীয়া লেখক ডাঃ ভৃংগেশ্বৰ শৰ্মাই এইক্ষেত্ৰত প্ৰশংসনীয় পদক্ষেপ অব্যাহত ৰাখিছে | তেখেতৰ হাস্য ব্যঙ্গাত্মক কিতাপসমূহৰ স’তে নিশ্চয় অসমীয়া পাঠক পৰিচিত |

আনহাতে নাটকক সাহিত্যৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি চিৰকাললৈ বাট কাটি দিছে আমাৰ শংকৰগুৰুৱে | ঠিক তেনেকৈ পাশ্চাত্যত শ্যেক্সপীয়েৰে | মানুহৰ জীৱনবোধ আৰু অন্তৰাত্মাক স্পৰ্শ কৰা নাটক সাহিত্যৰ একোটা মহান অংগ | অসমীয়া সাহিত্যত এইবিধ কলাৰো অভাৱ জানো কাৰো অনুভূত নহয় ! জ্যোতিপ্ৰসাদৰ ‘ৰূপালীম’, লক্ষ্মীধৰ শৰ্মাৰ ‘চিৰাজ’, মহেন্দ্ৰ বৰঠাকুৰৰ ‘শৰাগুৰি চাপৰি’, সত্যপ্ৰসাদ বৰুৱাৰ ‘মগৰীবৰ আজান’ আদি নাটকসমূহ সাহিত্যৰ ছাত্ৰৰ বাবে মনোনীত; কিন্তু সাহিত্য হিচাপে অসমীয়া পাঠকৰ বাবে কিমানখন নাটক ছপা গ্ৰন্থৰ ৰূপ লৈছে বা কিমানখন নাটকে অসমীয়া সাহিত্যৰ ভঁড়ালটোক টনকিয়াল কৰিছে, সেয়া ভাবি চাবলগীয়া কথা | অসমত ভ্ৰাম্যমান থিয়েটাৰ এটা উদ্যোগ হিচাপে গঢ় লৈছে | সংখ্যাৰ দিশত অসমত বৰ্তমান ভ্ৰাম্যমান থিয়েটাৰ দলৰ সংখ্যা ২৩ টা | প্ৰতিটো দলে তিনিখনকৈ নাটক ল’লেও বছৰত মুঠ নাটকৰ সংখ্যা হয়গৈ ৬৯ খন | তাৰমানে ৬৯ খন নাটক ৰচনা হয় এটা বছৰৰ বাবে | তেন্তে যোৱা ১০ বছৰত নাটকৰ পৰিসংখ্যা কিমান হ’ব পাৰে সেয়া উলিয়াব পৰা যায় | প্ৰশ্ন হ’ল, এই নাটকসমূহ সাহিত্যৰ অন্তৰ্গত হ’ব নোৱাৰে নেকি ? মই সাহিত্যৰ বিশেষজ্ঞ নহয় যদিও অনুভৱ কৰো, খুব কম, এখন বা দুখন নাটকক বাদ দি হয়তো সৰহসংখ্যক নাটকেই সাহিত্য হিচাপে মানসম্পন্ন হৈ নুঠে | তাৰ কাৰণ বিশ্লেষন কৰিব গ’লে বহু কথাই আহিব; কিন্তু এয়া আমাৰ বাবে দূৰ্ভাগ্যজনক যে নাটকৰ গুণগত মান কমি যোৱাৰ লগে-লগে আমি সাহিত্যৰো এটা দিশত নিশকতীয়া হৈ পৰিছো | ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া বা মহেন্দ্ৰ বৰঠাকুৰৰ দৰে নাট্যকাৰৰ নাটক দৰ্শকক উপহাৰ দিলে এহাতে দৰ্শক চিন্তন আৰু মননৰ দিশেৰে উপকৃত হয়, আনহাতে আমি পাও সাহিত্যৰ আন এটি নৱৰস |

যিয়ে নহওক, গল্প, কবিতা, প্ৰবন্ধ, নিবন্ধ, উপন্যাস, নাটক আদি সাহিত্যৰ প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰ শক্তিশালী হ’লেহে সামগ্ৰিকভাৱে এটা জাতিয়ে সাহিত্যক লৈ গৌৰৱবোধ কৰিব পাৰে | কিন্তু আমি ৰহস্য সাহিত্য, ব্যঙ্গ সাহিত্য আৰু নাট্য সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰত বহু কাম কৰিবলৈ এতিয়াও যেন বাকী | 

Wednesday, 14 August 2013

What does Uttarakhand Teach Us?

This article appeared in Assam Tribune on August 11, 2013


The unprecedented tragedy in Uttarakhand has shattered the glass house of the government’s complacence; experts now claim that the massive loss of life and destruction in Uttarakhand was inevitable as the Government and authorities continued to ignore the massive strain they were putting the fragile eco system under with an unchecked inflow of tourists. The edifice of greed and that they had built over the years with scant regard to the environment was avenged upon by nature in one incredibly fatal swoop.

More than 2.5 crore tourists visit Uttarakhand annually whose population is 1.08 crore. The 135-km-long Bhagirathi valley was proposed to be declared a secure Eco-Sensitive Zone but the Uttarakhand government opposed this proposal. And when the Disaster Mitigation and Management Centre opposed indiscriminate constructions along the course of the river but the government ignored it.

The entire incident should act as an eye opener, and Assam especially needs to wake up to it as both the states have a number of things in common—both being ecologically sensitive areas with increasing degree of reckless construction taking place.

What, one may ask, can be done? In a bio-diverse place like the Northeast India, tourism is a profitable venture, and contributes much to the regional economy.

The most obvious solution is to encourage tourism that’s based on sustainable development and usage of nature’s bounty,: making optimal use of natural resources and taking great care to maintain the regenerative ability of nature addressing its carrying capacity so that we do not over-exceed nature's regenerative capacity to a point of no-return.

Eco-tourism will support sustainable development and confer social, economic and environmental benefits to the people. The ‘Berlin Declaration of Biological Diversity’ in 1997 has popularized the concept globally. Since then, many countries like Kenya, Costa Rica, and South Africa have successfully promoted this sector. In India, Kerala represents a unique picture of eco-tourism.

There is tremendous potential for Eco-tourism in Assam. The state has five National Parks, 18 wildlife sanctuaries and 46 birding areas for protection and preservation of flora and fauna in the state. There are also 312 reserved forests while the state government has proposed to declare another 145 reserved forests. The five National Parks – Kaziranga, Manas, Nameri, Orang and Dibru-Saikhowa, together cover an area of 1561.14 sq km. while the total area covered by eleven wildlife and bird sanctuaries is 492.97 sq km.

A fascinating feature of Assam’s tourism is its wildlife. Famous for its one-horned rhino, it is home to several endangered species like hollock gibbon, pigmy hog, Assam Roofed Turtle, Golden Langur and Pygmy Hog among others.

In 1996-1997, the number of tourists visiting Assam was 7, 43,545, which increased to around 41, 43,080 in 2010-2011. The absence of an effective eco-tourism policy in Assam has resulted in mushrooming of tourism infrastructure leading to destruction of natural habitats of flora and fauna, many of which are endemic to the region.

To streamline the tourism industry, the state government formulated the Tourism Policy of Assam in 2008 to redirect tourism resources in Assam as major national and international tourism destination boosting economic development and employment avenues.

Promotion of any form of tourism, however, must have some checks and balances. General tourism policies are not suitable for eco-tourism, and specific legislations for this sector are rare. A specific eco-tourism policy with strict provisions for conservation and preservation of the natural habitat will go a long way in ensuring safety of the biodiversity in the state, especially with the increasing number of tourists visiting the state every year.

Unfortunately, not only does the formulation of the tourism policy for Assam remain on paper alone, there are no guidelines on setting up hotels and resorts in Eco-sensitive zones; even after five years of announcing the "Assam tourism policy, 2008", tour operators, travel agencies, tourist transport operators etc remain ignorant of any rules. It takes only a look at the rampant construction sites in and around Kaziranga National Park as well as the wild life sanctuaries to realize that the future of Assam's eco-tourism might end before it truly begins.

This indicates absence of political will to implement any strict guidelines to preserve the natural resources and forest areas of the region: The government will need to issue guidelines prohibiting construction deep into forest areas. Emphasis should be put on cutting down production of wastes within protected forest areas and a proper solid waste management scheme to ensure the local eco-system is not polluted.

The carrying capacity survey of each Eco-sensitive zone should be carried out at the earliest and DO's and DON'Ts for each should be brought out as guidelines.

There is an investment subsidy on general investment of 10 per cent capital cost including land, building, furniture, furnishings, equipment, landscaping available to tourism units. There should, however, be compulsory certification of the services in tourism like accommodation units, restaurants, tour operators, tourist transport first

It is also time for all of us to introspect—is the present government capable of inducing changes for regulating the number of hotels, lodges, eateries near protected forests? Will they take certain vested circles by the horns to sustain the ecology of the region?

The need of the hour is for strong leadership to take charge in reversing the damage wrought by years of neglect and abuse of power by those in the helm of affairs. An able leader who can provide good governance is sorely needed; the time is now for us to selflessly choose the leader who truly represents them, and is dedicated to the service of Assam.

অসম উত্তৰাখণ্ড হ’বলৈ গৈ আছে নেকি ?

This article was published in Asomiya Pratidin on 18 July, 2013

সম্প্ৰতি ঘটি যোৱা উত্তৰাখণ্ডৰ মহাপ্ৰলয়ে সমগ্ৰ পৃথিৱীকে ইক’ ট্যুৰিজিমৰ ওপৰত পুনৰ চিন্তা কৰিবলৈ বাধ্য কৰালে | আমাৰ অসমৰ দৰে ৰাজ্যএখনক এই বিষয়ে অকল চিন্তা কৰাই নহয়, ভয় খুৱাইছে | পোন প্ৰথমেই আহো অসম আৰু উত্তৰাখণ্ডৰ কোনকেইটা বিষয়ত মিল আছে সেই প্ৰসংগলৈ :
(১) উত্তৰাখণ্ড আৰু অসম উভয়ে হিমালয়ৰ ভংগুৰ আৰু ভূমিকম্পনযুক্ত মণ্ডলৰ অৰ্ন্তগত | 
(২) উভয় ৰাজ্য প্ৰচুৰ বৰষুন প্ৰৱন | সেয়ে বাৰিষা কালত প্ৰবল বৃষ্টিপাতৰ বাবে দুয়োখন ৰাজ্যতে ভূমিস্খলন এক উমৈহতীয়া সমস্যা | 
(৩) উত্তৰাখণ্ডৰ উজনি পৰ্বতমালাত থকা নৈ (গংগা, যমুনা, অলকানন্দা আৰু মন্দাকিনী) সমূহত ৭০ টা বান্ধ ইতিমধ্যে নিৰ্মান হৈছে আৰু প্ৰায় ৫০০ টা সৰু-বৰ বান্ধ নিৰ্মীয়মাণ অবস্থাত আছে | অসমৰ উজনি অঞ্চল ‘অৰুণাচল’ত ইতিমধ্যে ১৬৮ টা বান্ধৰ নিৰ্মাণকাৰ্য চলি আছে | নামনি সোৱণশিৰিত নিৰ্মীয়মান হৈ আছে  বৃহত্‍ বান্ধ | নামনি অসমক চুই থকা ভূটানতো আছে কেইবাটও বৃহত্‍ বান্ধ |
(৪) যোৱা দহ বছৰত অসমৰ পৰ্যটন ক্ষেত্ৰসমূহত জধে-মধে নিৰ্মাণ হৈছে ৰাস্তা, ডিনামাইট বিস্ফোৰণ ঘটাই, পাহাৰ কাটি মুকলি কৰা হৈছে ঠাই, অৰণ্য ধ্বংস কৰি, জলাশয় পুতি নিৰ্মান কৰা হৈছে হোটেল, লজ ইত্যাদি | ব্যৱসায়িক কামত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পাহাৰ আৰু নদীসমূহ বণিক গোষ্ঠীৰ হাতত বিক্ৰী কৰি দিয়া হৈছে | যিটো মাত্ৰাধিক হৈ যোৱা বাবে উত্তৰাখণ্ডৰ ক্ষয়-ক্ষতিৰ মাত্ৰাও বাঢ়ি গ’ল | 
(৫) পৰ্যটকৰ বাবে আকৰ্ষণীয় ঠাইসমূহত পৰ্যটকে এৰি যোৱা আবৰ্জনা, বৰ্ধিত হাৰত গাড়ী-মটৰ, উচ্চস্বৰৰ শব্দ, পানী আৰু বিদ্যুতৰ ব্যৱহাৰ আদিৰ ওপৰত প্ৰশাসনৰ অমনোযোগিতাই যেনেদৰে ভাবুকি মাতিছে জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যলৈ, তেনেদৰে ধ্বংস কৰিছে পাৰিপাৰ্শ্বিক আৰু নৈসৰ্গিক অবস্থা | এয়া উত্তৰাখণ্ড আৰু অসম উভয়ৰ ক্ষেত্ৰতে প্ৰযোজ্য |

এনে নহয় যে ইক’টুৰিজিমৰ ওপৰত কোনো আচনি উত্তৰাখণ্ডে গ্ৰহণ কৰা নাছিল, কিন্তু এখন আচনি ৰূপায়ন কৰিবলৈ যিধৰনৰ সঠিক গাইডলাইনৰ দৰকাৰ বা সুনিয়োজিত পৰ্যটন ব্যৱস্থাৰ দৰকাৰ, তাৰ ওপৰত উত্তৰাখণ্ড চৰকাৰে বিশেষ দৃষ্টি দিয়া নাছিল বা দিয়াৰ প্ৰয়োজনবোধ কৰা নাছিল | উত্তৰাখণ্ডৰ পৰ্যটন ক্ষেত্ৰ সমূহক সোণৰ কণী পৰা হাহৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰি পৰিবেশৰ সেউজ কোলাত হোটেল, লজ, ৰাস্তা, যান-বাহন, দোকান আদিৰ পোহাৰ মেলি দিয়া হৈছিল | প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্য ৰক্ষা নকৰাকৈ জধে মধে প্ৰকৃতি ধ্বংস কৰাৰ পৰিণতি মহাপ্ৰলয় | প্ৰকৃতিৰ অপৰূপ সমাহাৰ, নদ-নদী, ঐতিহাসিক সমল, জৈৱ-বৈচিত্ৰ, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা আদিৰ দিশত উত্তৰাখণ্ডৰ সমানেই চহকী আমাৰ অসম তথা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল | উত্তৰাখণ্ডৰ নিচিনাকৈ অসমৰো পৰ্যটন ক্ষেত্ৰ ক্ৰমাত্‍ উদ্যোগলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে | কিন্তু কিমান সুনিয়োজিত আৰু শৃংখলাবদ্ধ আমাৰ পৰ্যটন ক্ষেত্ৰ ? কিমান সাবধানতা অবলম্বন কৰা হৈছে পৰ্যটক আৰু পৰ্যটনৰ প্ৰতি ? পৰিবেশ আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিকতা ৰক্ষাৰ প্ৰতি কিমান সচেতন আমাৰ চৰকাৰ ? নে আমাৰ অসমখনো উত্তৰাখণ্ড হবলৈ আগবাঢ়ি গৈছে ?

উত্তৰাখণ্ড প্ৰলয়ে অসমলৈ এৰি গৈছে এনে হেজাৰটা প্ৰশ্ন | এই লেখাত সেই প্ৰশ্নৰ কিঞ্চিত্‍ মুখামুখি হবলৈ প্ৰযত্ন কৰা হৈছে |

ইক’ট্যুৰিজিম আমাক কিয় লাগে : অসমকে ধৰি সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল ‘জৈৱ-বৈচিত্ৰৰ চহকী ক্ষেত্ৰ’ (biodiversity hotspots) আৰু ‘স্পৰ্শকাতৰ পৰিৱেশতন্ত্ৰ’ (eco sensitive zone) ৰূপে চিহ্নিত | অসমৰ ৫ খন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, ১৮ খন অভয়াৰণ্য, ৪৬ খন পক্ষী আবাসভূমি, ৩১২ খন সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু ১৪৫ খন প্ৰস্তাৱিত বনাঞ্চলেৰে অসমৰ মুঠ মাটিকালিৰ ৩৫% আগুৰি আছে | এইখিনি সমলেৰে এহাতে যেনেকৈ পৰ্যটনক এক উদ্যোগলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব খোজা হৈছে, তাৰ লগে লগে সংকটৰ গৰাহত পৰিছে জৈৱ-বৈচিত্ৰ, তৰু-তৃণ, জলাশয় আৰু বন্য জীৱ আৰু পক্ষীকুল | অক্টোবৰ মাহমানৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ মাহমানলৈ অসমৰ ‘টুৰিষ্ট স্পট’সমূহৰ ওপৰত চলে নিৰ্মম অত্যাচাৰ | জাকে-জাকে ‘পিকনিক’ খাবলৈ অহা পৰ্যটকে জমা কৰি যায় আবৰ্জনা, যান-বাহনৰ ধোৱা, উচ্চ গ্ৰামৰ শব্দ আৰু খোৱা খাদ্যৰ পেলনীয়া দুৰ্গন্ধই প্ৰদূষিত কৰে পানী, মাটি আৰু বায়ুমণ্ডল | কিমান পৰ্যটকৰ ভাৰ ঠাইখনে বহন কৰিব পাৰিব, শব্দৰ নিৰ্ধাৰিত মাত্ৰা কিমান হব, বৰ্জ্য পদাৰ্থ আৰু আবৰ্জনাৰ ব্যৱহাৰ ক’ত কেনেকৈ হব এইবোৰৰ ওপৰত কোনো নীতি মানি চলা নহয় | এনে সময়ত ইক’টুৰিজম অবিহনে পৰিবেশ আৰু প্ৰকৃতিৰ নৈসৰ্গ ৰক্ষা কৰাৰ উপায় বিচাৰি পোৱা নাযায় | ইয়াৰ বাবে একান্ত প্ৰয়োজন চৰকাৰৰ সঠিক ইক’টুৰিজম নীতি আৰু পৰ্যটকৰ আগ্ৰহ | 

তদুপৰি ইয়াৰ পাৰিপাৰ্শ্বিক আৰু পৰিবেশতন্ত্ৰ অধ্যয়ন কৰি বিভিন্নজন বিজ্ঞানী আৰু ভূ-তত্ববিদে এই মতত উপনীত হৈছে যে পশ্চিম আৰু পূব হিমালয় অঞ্চল যথেষ্ট ভংগুৰ আৰু ই এতিয়াও অস্থিৰ অবস্থাতে আছে | এই অঞ্চলত ভূমিকম্প, ডাৱৰ বৃষ্টি, প্ৰবল বৰষুণ, হঠাত্‍ অহা বানপানী আৰু ভূমিস্খলনৰ প্ৰবনতা যথেষ্ট বেছি | বান্ধ বিৰোধী দল-সংগঠনসমূহে ইতিমধ্যে এনে কথা বহুবাৰ অসমৰ ৰাইজক অবগত কৰিছে | তেনেস্থলত অসমৰ পৰ্যটনৰ বাবে আটাইতকৈ সুফল প্ৰয়াসী আচনি হৈছে ইক’টুৰিজম | 

জানি থোৱা ভাল ইক’টুৰিজিমনো কি ? ইক’টুৰিজিম হৈছে পৰ্যটনৰ এনে এক ব্যৱস্থা য’ত পৰ্যটকে পৰিবেশৰ সতে এক ভাৰসাম্য বজায় ৰাখিব, পৰিবেশক উপভোগ কৰিব পৰিবেশৰ অকণমানো ক্ষতি নকৰাকৈ আৰু আড়ম্বৰহীন ভাৱে; লগতে জ্ঞান আহৰণ আৰু সংৰক্ষনক লৈও চিন্তা-চৰ্চা কৰিব | বিদ্যুত্‍, যান-বাহন, ইলেকট্ৰিক লাইট আদিৰ ব্যৱহাৰ যিমান পাৰি কমকৈ কৰিব, আনকি পানী ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰতো এনে পৰ্যটকে সাবধানতা অবলম্বন কৰিব | আনহাতে ইক’টুৰিজমে স্থানীয় অধিবাসীক আৰ্থিক, সামাজিক আৰু শৈক্ষিক দিশতো লাভাম্বিত কৰিব লাগিব |

১৯৯৭ চনত বহা ‘বাৰ্লিন ডিক্লিয়াৰেচন অব বায়’লজিকেল ডাইভাৰছিটি’ শীৰ্ষক সন্মিলনত ইক’টুৰিজমৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিশেষভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল যদিও ‘আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ইক’টুৰিজম বৰ্ষ ২০০২’ ৰ পিচতহে ইয়াক কেনিয়া, কোষ্টা-ৰিকা, দক্ষিন আফ্ৰিকা আদি বিভিন্ন দেশে পৰ্যটন ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে | অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিক ; ইক’টুৰিজমে এই তিনিটা দিশত বিশেষভাৱে লাভাম্বিত কৰে | আমাৰ দেশত যি ছয় ক্ষেত্ৰ ‘ইক’টুৰিজম ক্ষেত্ৰ’ ৰূপে চিহ্নিত কৰা হৈছে তাৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল এখন | অসমৰ গুৱাহাটী, কাজিৰঙা, মাজুলী, তেজপুৰ, শিৱসাগৰ, ভালুকপুঙ, মেঘালয়ৰ শ্বিলং আৰু চেৰাপুঞ্জী, নাগালেণ্ডৰ ক’হিমা আৰু অৰুণাচলৰ টাৱাং এই অঞ্চলৰ অৰ্ন্তগত | ভাৰতবৰ্ষই ইক’টুৰিজমৰ সঠিক প্ৰয়োগৰ বাবে ১৯৯৮ চনতে ‘প’লিচি গাইডলাইন’ গ্ৰহণ কৰে | কিন্তু ‘প’লিচি’ নিৰ্ধাৰণেই জানো শেষ কথা ? 
   
অসমৰ পটভূমিলৈ যদি চাও তেন্তে দেখিম যে অসমলৈ এতিয়া দেশ তথা বিদেশৰ পৰ্যটকৰো আগমন বৃদ্ধি পাইছে | ২০০০-০১ বৰ্ষত অসমলৈ অহা পৰ্যটকৰ সংখ্যা আছিল ৯,৬৮,৪৪৪ ; ২০১০-১১ বৰ্ষত এই সংখ্যা হয়গৈ ৪১,৪৩,০৮০ | কিন্তু কিমান পৰ্যটকৰ আগমন ঘটিছে বা ৰাজহৰ পৰিমান কিমান বাঢ়িছে সেয়া ডাঙৰ কথা নহয়, ডাঙৰ কথা হ’ল পৰিবেশ কিমান সমৃদ্ধ হৈছে আৰু কিমান নিৰাপদ হৈছে সেয়াহে | কিন্তু চিন্তাজনক ভাৱে প্ৰকৃতিৰ ধাৰণ আৰু বহন ক্ষমতা ক্ৰমাত্‍ হ্ৰাস পাইছে | উদাহৰণ স্বৰূপে : প্ৰাকৃতিক পৰিবেশৰ অত্যাধিক চাপ পৰা কাৰণে দেশৰ প্ৰায় ১০ শতাংশ বন্যপ্ৰাণী অৱলুপ্তিৰ পথত, বহুতো অঞ্চলত কৃষি জৈৱ বৈচিত্ৰতা ৯০ শতাংশ পৰ্যন্ত হ্ৰাস পাইছে | দেশৰ আধাতকৈও বেছি পানীৰ উত্‍স খোৱাৰ অনুপযোগী | আমাৰ কপিলী জলবিদ্যুত্‍ প্ৰকল্পৰ জলভাণ্ডাৰত ধৰা পৰা বিষাক্ত ছালফিউৰিক এছিডৰ বাবে সমগ্ৰ কপিলী নৈৰ পানী বিষাক্ত হৈ পৰিছে | দুই-তৃতীয়াংশৰো অধিক ভূমিৰ উৰ্বৰা শক্তি হ্ৰাস পাইছে | ইয়াৰ উপৰি সাম্প্ৰতিক সময়ত সমগ্ৰ দেশতে বৃদ্ধি পাইছে নগৰীকৰণ প্ৰক্ৰিয়া | এক সমীক্ষা অনুসৰি অহা ২০৩০ চনৰ ভিতৰত দেশখনৰ নগৰীকৰণৰ হাৰ হ’ব দুই-তৃতীয়াংশ | লগে-লগে বৃদ্ধি পাইছে নগৰ অঞ্চলত অট্টালিকা নিৰ্মান আৰু অট্টালিকাসমূহত বিদ্যুতৰ বহুল ব্যৱহাৰ | নগৰীকৰণ ব্যৱস্থাই পৰিবেশৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলোৱাটো স্বাভাবিক | তদুপৰি ভাৰত গ্ৰীণ হাউচ এফেক্টৰ দিশৰ পৰা বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্‍ দেশ হিচাপ পৰিগণিত হোৱাৰ পথত | আনহাতে চলিত বছৰতে বিশ্ববেংকৰ উদ্যোগত চলোৱা এক সমীক্ষাত প্ৰকাশ যে গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত ব্ৰহ্মপুত্ৰত পানীৰ পৰিমান হ্ৰাস পাব, কৃষি উত্‍পাদন হ্ৰাস পাব | ইয়ে দেশৰ পৰিবেশ, কৃষি, অৰ্থনীতি আৰু জনস্বাস্থ্যৰ ওপৰত কেনে নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে, সেয়া সহজে অনুমেয় | ইয়াৰ উপৰি সমগ্ৰ দেশতে বৃদ্ধি পাইছে পুণৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা ক্ষমতাতকৈ বহুত বেছি ইলেকট্ৰনিক আৰু ৰসায়নিক বৰ্জনীয় পদাৰ্থ |

তত্‍সত্বেও অসমৰ পৰ্যটন ক্ষেত্ৰসমূহত যিধৰণৰ আন্তঃগাথনি সেয়া পৰিবেশৰ বাবে মুঠেই অনুকূল নহয় | চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা পৰ্যটন নীতিবোৰ (প’লিচি) চকুত লগা ঠিকেই, কিন্তু ইয়াক প্ৰয়োগ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত সঠিক ‘গাইডলাইন’ নোহোৱাৰ বাবেই কোনো আচনিয়েই কাৰ্যকৰী হৈ নুঠে | ট্যুৰিজম পলিচি, ২০০৮ খনতো ৰাজ্য চৰকাৰে পৰ্যটন উন্নয়ন সম্পৰ্কীয় কেইবাটাও আচনি লৈছে যদিও পৰিবেশ সুৰক্ষাৰ মূল বিষয়ৰ পৰাই ফালৰি কাটি গৈছে | ২০০৮-০৯ বৰ্ষৰ পৰা প্ৰতিটো বিত্তীয় বৰ্ষত পৰ্যটন ক্ষেত্ৰত ন্যুনতম এক কোটি টকা বিনিয়োগকাৰীক ২৫ শতাংশ ঘূৰাই দিয়াৰ ব্যৱস্থা, দহ লাখলৈ বিনিয়োগ কৰা সাধাৰণ বিনিয়োগকাৰীক ১০ শতাংশ ৰেহাইৰ ব্যৱস্থা, প্ৰত্যক্ষ বিদেশী বিনিয়োগকাৰীলৈ বিশেষ ৰেহাই ব্যৱস্থা আদি অৰ্থনৈতিক নীতিয়েহে চৰকাৰৰ চকুত বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিছে | তদুপৰি ইক’ছেনছিটিভ্ জ’ন বিলাকত হোটেল, ৰিজৰ্ট স্থাপন, ট্ৰেভেল এজেন্সি খোলা আদি বিষয়ত কোনো ধৰনৰ গাইডলাইন নথকা বাবে পৰিবেশ সুৰক্ষাই ধংসৰ মুখলৈ গতি কৰিছে | এটা পৰ্যটন ক্ষেত্ৰলৈ দিনটোত কিমান গাড়ী-মটৰৰ আহ-যাহ চলে, কিমান পৰ্যটকৰ ভাৰ পৰিবেশটোৱে বহন কৰিব পাৰে, পৰ্যটকে ৰাজহৰ বাহিৰেও আন কি উপায়েৰে পৰিবেশ-তন্ত্ৰক সমৃদ্ধ কৰিব পাৰে, এইবোৰৰ ওপৰত চৰকাৰে কোনো গাইড-লাইন মানি নচলে | সঠিক গাইডলাইন অবিহনে কেবল নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰিলেই জানো পৰিবেশ বৰ্তি থাকিব ? যদি পৰিবেশ বৰ্তি নাথাকে, তাত হোটেল বা ট্যুৰিষ্ট লজৰ কাম কি, পৰ্যটক আহি কৰিব কি ?

গ্লোবেল ফুটপ্ৰিন্ট নেটৱৰ্ক আৰু ভাৰতীয় বণিক মহাসংঘই ২০০৮ ত প্ৰকাশ কৰা প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ভাৰতত বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম পৰিবেশ মণ্ডল আছে, জৈৱ সামৰ্থ্যৰ প্ৰায় দুগুণ সম্পদৰ ব্যৱহাৰ হৈছে আৰু এই জৈৱ সামৰ্থ্য যোৱা কেইটামান দশকত প্ৰায় আধালৈ হ্ৰাস পাইছে | তেনে স্থলত আমাৰ ৰাজ্যৰ বন আৰু পৰ্যটন বিভাগ দুটাই ইক’ট্যুৰিজম সম্পৰ্কে আজিলৈ কোনো নীতি কাৰ্যকৰী নকৰাটোৱে বিভাগদুটাৰ চৰম আন্তঃসাৰশুন্যতা প্ৰমাণ কৰে |  ‘প্ৰকৃতিৰ বহনক্ষমতা’ক লৈ চৰকাৰৰ নীতি শুন্য |  অতি সম্প্ৰতি ৰাজ্য চৰকাৰে কৰিবলগা তিনিটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম হৈছে : প্ৰথমতে পাৰিপাৰ্শ্বিক বহনক্ষম বিকাশক সন্তুলিত কৰি ৰখা | পৰিবেশত থকা সকলো জৈৱ বৈচিত্ৰক সংৰক্ষন কৰিবলৈ হ’লে বিকাশৰ গতিক পাৰিপাৰ্শ্বিকৰ লগত সন্তুলিত কৰি ৰখাটো অতি দৰকাৰী | দ্বিতীয়তে, বায়ু, পানী, মাটিৰ প্ৰদূষন ৰোধ, জৈৱ বৈচিত্ৰতা, বিলুপ্তপ্ৰায় সকলো জীৱকুলৰ নিৰাপত্তাৰ বাবে আৰু প্ৰকৃতিক ৰক্ষনাবেক্ষনৰ বাবে বিশেষ পাৰিৱেশিক নীতি গ্ৰহণ কৰা | আৰু শেষত পাৰিপাৰ্শ্বিকতাৰ প্ৰতি ভাবুকি আহিব ধৰা বিষয়সমূহক লৈ স্থানীয় ৰাইজক সচেতন কৰি তোলা, তেওলোকক পৰিবেশ-বন্ধু হিচাপে গঢ় দি পৰিবেশক তেওলোকৰ জীবিকাৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া | ইয়ে তেওলোকৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু অৰ্থনৈতিক স্থিতিক সবল কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰধান ভূমিকা লব | 

উপৰোক্ত ভূমিকা সমূহে নিসন্দেহে পৰিবেশ সংৰক্ষনৰ দিশত গুৰুত্বপূৰ্ণ | কিন্তু চৰকাৰৰ কোনো এটা নীতিয়েই কঠোৰ আৰু দোষমুক্ত নহোৱাৰ বাবে আজি বনাঞ্চল সমূহেই সংকটৰ গৰাহত | চোৰাং চিকাৰীৰ দ্বাৰা গড় হত্যা, বিদ্যুতস্পৃষ্ট হৈ হাতীৰ মৃত্যু হোৱা, ৰাইজৰ হাতত বাঘ হত্যা, সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত অনুপ্ৰবেশকাৰীৰ সংস্থাপন আদিৰ উপৰিও বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু পৰ্যটন ক্ষেত্ৰসমূহৰ প্ৰতি চৰম অমনোযোগিতাই আমাৰ পৰ্যটন ব্যৱস্থাটোক অধিক অবনতিৰ পিনে লৈ যোৱাহে পৰিলক্ষিত হৈছে | পৰিবেশৰ অবক্ষয়ে চৰম সীমা পাইছেগৈ | ইয়াৰ বাবে বহু কথাৰ সামগ্ৰীক বিশ্লেষন আগবঢ়াব পাৰি, কিন্তু মূল কথা হৈছে ‘নেতৃত্বৰ ব্যৰ্থতা’ | এই ব্যৰ্থতা ৰাজনৈতিক ব্যৰ্থতাও হব পাৰে, আনুষ্ঠানিক ব্যৰ্থতাও হব পাৰে | যেতিয়ালৈ অসমত শক্তিশালী সিদ্ধান্ত লব পৰা শক্তিশালী নেতৃত্বৰ জন্ম নহয়, তেতিয়ালৈ সকলোবোৰ আলোচনা কাৰ্যতঃ অসাৰ প্ৰতিপন্ন হ’ব | কেবল যে ৰাজনৈতিক নেতৃত্বহে শক্তিশালী হব লাগিব তেনে নহয়, বৰং সামাজিক আৰু স্বেচ্ছাসেৱী দল-সংগঠনৰ নেতৃত্বও শক্তিশালী হৈ উঠাৰ প্ৰয়োজন |  ইক’ট্যুৰিজমৰ বাবে সঠিক নীতি গ্ৰহণ নকৰিলে হয়তো দ্ৰুতগতিত পৰিবেশৰ অবক্ষয় হৈয়ে থাকিব | সঠিক আচনি আৰু তাক কাৰ্যকৰী কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱা যোগ্য নেতৃত্ব অবিহনে অসমৰ পৰিবেশ আৰু পৰ্যটন মুঠেও নিৰাপদ নহয় | উত্তৰাখণ্ডৰ দৰে অসমৰ স্পৰ্শকাতৰ পৰিবেশতন্ত্ৰ্ৰৰ ওপৰতো যেনেদৰে চৰকাৰ আৰু উদ্যোগপতিসকলৰ মুনাফাৰ বাবে অত্যাচাৰ চলিছে, তালৈ চাই অসমতো উত্তৰাখণ্ড কাণ্ডৰ পুনৰাবৃত্তি হোৱাৰ আশংকাই বেছি |  

নেতৃত্বহীনতাই সমস্যাৰ মূল

This article was published in Basundhara, the Assamese supplement of Dainik Janambhumi on 23 June, 2013.

যোৱা বছৰৰ শেষৰ তিনিটামাহ মোৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল | বৃটিছ চৰকাৰে আগবঢ়োৱা এটা স্কলাৰশ্বিপ লৈ মই উক্ত তিনিমাহ প্ৰখ্যাত ‘লণ্ডন স্কুল অব ইক’নমিক্স’ত অধ্যয়ন কৰাৰ সুযোগ পাইছিলো | আমি মুঠ ১২ জন ভাৰতীয় আছিলো আৰু অসম তথা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ময়েই আছিলো একমাত্ৰ প্ৰতিনিধি | আমি যিটো বিষয় অধ্যয়ন কৰিছিলো সেয়া আছিল - লীডাৰশ্বিপ অৰ্থাত্‍ নেতৃত্ব |

আমাৰ সাধাৰণ মানুহে নেতৃত্ব বুলি কলে কেৱল ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনত নেতৃত্ব দিয়া লোককহে বুজে | নেতা বুলি কলে সাধাৰন মানুহৰ চকুত হয়তো বিভিন্ন ৰাজনৈতিক দলৰ নেতাৰ ছবিহে ভাহি উঠে | কিন্তু সামগ্ৰীক ভাৱে সমাজ এখন নিৰ্মান হয় বিভিন্নটা ক্ষেত্ৰৰ সমষ্টিৰে | শৈক্ষিক, সাংস্কৃতিক, বৌদ্ধিক, অৰ্থনৈতিক, সামাজিক বা আধ্যাত্মিক আদি প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰৰ সমষ্টিয়ে এখন সমাজ বা এটা জাতিৰ শক্তিশালী বুনিয়াদ | কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে যদি একোজন সবল নেতা বা নেতৃত্ব দিব পৰা ব্যক্তি নাথাকে, তেন্তে সামগ্ৰীক ভাৱে সেই জাতি বা সমাজখনক শক্তিশালী বুলি কব পৰা নাযায় | ৰাজনৈতিক নেতৃত্ব হৈছে সমাজ এখনৰ বিভিন্নটা ক্ষেত্ৰৰ মাজৰ এটা অংশ মাত্ৰ | ৰাজনৈতিক নেতাই সমাজৰ সৰ্বে-সৰ্বা নহয় |

স্বাধীনতাৰ ৬০ বছৰ পাৰ হৈ যোৱাৰ পাচতো সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল অনগ্ৰসৰ হৈ থকাৰ বাবে মই যিটো বস্তুৰ আটাইতকৈ অভাৱ বুলি অনুভৱ কৰো, সেয়া হৈছে - নেতৃত্ব | আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত নালাগে, ৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিবলৈ প্ৰতিটো স্তৰতে যেন সবল নেতৃত্বৰ অভাৱ বাৰুকৈয়ে প্ৰতিফলিত হৈছে | 

স্বাধীনতাৰ পাচৰে পৰা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল বিদ্ৰোহীৰ ৰম্যভূমিত পৰিণত হৈছে | ইয়াৰ বাবে জানো দূৰদৰ্শী আৰু দক্ষ  ৰাজনৈতিক নেতৃত্বৰ অভাৱেই মূল কাৰন নহয় ? প্ৰাকৃতিক সম্পদত চহকী হৈও উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল দেশৰ অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত লেখত-লবলগীয়া শক্তি হৈ উঠা নাই, কাৰণ ব্যৱসায়িক জগতত নেতৃত্বহীনতা | জনজাতীয় সমাজৰ অধিক্য, পৰম্পৰাগত জীৱন-প্ৰণালী তথা ধৰ্মীয় অনুশাসন মানি চলাৰ পাচতো উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত এইডছ তথা যৌন সংক্ৰমনজনিত ৰোগত আক্ৰান্ত ৰোগীৰ সংখ্যা বেছি | এয়া হয়তো নৈতিক বা আধ্যাত্মিক নেতৃত্বহীনতাৰে ফল | ভাৰতবৰ্ষৰ আঞ্চলিক ছবিৰ জগতত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল নিশকতীয়া | অসমীয়া ছবিকে ধৰি আন আন ছবি উদ্যোগবোৰ কেলঢোপ কেলঢোপকৈ জীয়াই আছে, একমাত্ৰ কলাজগতত দক্ষ নেতৃত্ব নোহোৱাৰ বাবে | পৰিসংখ্যা চাবলৈ গ’লে দেশৰ আন প্ৰদেশৰ তুলনাত সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰতো লেখত-লবলগীয়া নহয় উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল | অবহেলিত বা আমাক মাহী আইৰ চকুৰে চোৱা .. ইত্যাদি বহুত কথাই আমি কব পাৰো বা কও, কিন্তু বাস্তব সত্য হ’ল এয়াই যে আমাৰ প্ৰতিটো স্তৰতে সবল নেতৃত্ব দিব পৰা লোকৰ অভাৱ |     

কিন্তু এয়াও ঠিক যে ভাৰতীয় গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থা আৰু সংবিধানে আন আন ক্ষেত্ৰতকৈ ৰাজনৈতিক নেতৃত্বৰ হাততে সৰ্বাধিক ক্ষমতা আৰু অধিকাৰ প্ৰদান কৰিছে | গতিকে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বৰ্তমান আৰু ভবিষ্যত্‍ ৰাজনৈতিক নেতৃত্বৰ ওপৰতে বহুখিনি নিৰ্ভৰ কৰা বুলি ক’লেও সম্ভৱ ভুল কোৱা নহব | সংবিধান-প্ৰদত্ত অধিকাৰ আৰু ক্ষমতাৰে এজন ৰাজনৈতিক নেতাই সমগ্ৰ জাতিটোলৈ বৈপ্লবিক পৰিবৰ্তন কঢ়িয়াই আনিব পাৰে | কেন্দ্ৰত সবল বক্তব্য, যুক্তি আৰু শক্তিশালী উপস্থাপনেৰে ৰাষ্ট্ৰৰ দৃষ্টি আকৰ্ষন কৰি সকলো ধৰনৰ সমস্যা সমাধানৰ পথ প্ৰশস্থ কৰিব পাৰে | জনগনে এই নেতৃত্বৰ মোল বুজি পায়, সেইবাবেই তেওলোকে তেওলোকৰ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰে নিৰ্বাচনত | কিন্তু সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰে এয়া দূৰ্ভাগ্য যে জনগনৰ প্ৰত্যাশা পূৰণ কৰাত নেতৃত্ব সদায় ব্যৰ্থ |

লোকসভাত ৰাজ্যসমূহৰ পৰা যোৱা প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা যদি চাও তেন্তে অসম তথা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ স্থান সন্তোষজনক | লোকসভাৰ মজিয়াত পঞ্জাৱৰ সদস্য সংখ্যা ১৩, হাৰিয়ানা ১০,দিল্লী ৭, উত্তৰাখণ্ড ৪ আৰু গোৱাৰ ২ | আনহাতে অসমৰ সংখ্যা এইক্ষেত্ৰত ১৪, সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ লোকসভাৰ প্ৰতিনিধি সংখ্যা হ’ল ২৫ |  কিন্তু তত্‍সত্বেও অসম বা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ প্ৰতিনিধিৰ কণ্ঠস্বৰ কেন্দ্ৰৰ ওচৰত দুৰ্বল | ৰাষ্ট্ৰীয় নেতৃবৰ্গৰ ওচৰত তেওলোকৰ ভূমিকা পূতৌজনক |

বহুতে কব খোজে যে আমাৰ ৰাজনৈতিক নেতৃত্ব বিফল হোৱাৰ এটা প্ৰধান কাৰন - ভাষিক সমস্যা | কেন্দ্ৰৰ হিন্দীমূলীয় পৰিবেশত আমাৰ নেতৃত্বই সঠিকভাৱে আৰু স্পষ্টকৈ আমাৰ সমস্যাসমূহ উপস্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয় | গুৰুত্বপূৰ্ণ আলোচনাত আমাৰ নেতৃত্বই ভাগ লব নোৱাৰে ভাষাৰ ক্ষেত্ৰত থকা দুৰ্বলতাৰ বাবে | আনহাতে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত যিহেতু ইংৰাজী ভাষাই প্ৰধান সংযোগী ভাষা হৈ উঠিছে, তেনেস্থলত আমাৰ নেতৃবৰ্গৰ আধাকেচেলুৱা ইংৰাজীয়ে লজ্জিত কৰিব বুলি থকা ধাৰনাৰ বাবেও হেনো বহুতো নেতা পিচ-হুহকি আহে | ভাষাৰ সমস্যাৰ বাবে আমাৰ সমস্যাবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত প্ৰতিফলিত নহয় বা হ’লেও সেয়া সিমীত | মাত্ৰ তিনিটা উদাহৰনেৰে ওপৰোক্ত কথাবোৰ যে শুদ্ধ নহয় সেয়া কব বিচাৰিছো | প্ৰাক্তন কংগ্ৰেছ নেতা কামৰাজ (১৯০৩-৭৫) হিন্দী আৰু ইংৰাজী দুয়োটা ভাষাতে আছিল অতি দুৰ্বল | কিন্তু নেহৰুৰ পৰবৰ্তী কালত তেৱেই এজন শক্তিশালী নেতাৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল | হিন্দী ভাষা ভালকৈ কব নোৱাৰা এইচ ডি দেৱগৌড়াই প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ আসনো অলংকৃত কৰিছিল | লালুপ্ৰসাদ যাদৱৰ ইংৰাজী জ্ঞান সৰ্বজনবিদীত | আজি ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিত মায়াবতী আৰু মমতা বেনাৰ্জীৰ ভূমিকাক জানো কোনোবাই অস্বীকাৰ কৰিব পাৰে ? কিন্তু পাঠকে জানেনে এওলোকৰ হিন্দী আৰু ইংৰাজীত দখল কিমান ? মায়াবতীয়ে ইংৰাজী নাজানে, মমতাই আকৌ হিন্দী আৰু ইংৰাজী দুয়োটাই ভালকৈ নাজানে | কিন্তু ভাষাই জানো এওলোকক বান্ধি ৰাখিব পাৰিছে ? এওলোকে জানো কেন্দ্ৰৰ চৰকাৰ থৰক-বৰক কৰি দিব পৰা স্তৰলৈ যোৱা নাই ?

প্ৰথম কথা - ভাষা নহয়, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজনৈতিক নেতৃত্বৰ মাজত সঠিক উদ্দেশ্য (Mission) আৰু লক্ষ্য (Vision) ৰ অভাৱ | এটা নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু দৃঢ় উদ্দেশ্য নোহোৱাৰ বাবেই নেতৃত্ব প্ৰায়ে অসফল | যেন-তেন প্ৰকাৰেণ এজন এম.পি বা এজন কেবিনেট মন্ত্ৰী পৰ্যায়লৈ যোৱাটোৱে ৰাজনৈতিক নেতাৰ উদ্দেশ্য হোৱা অনুচিত |

দ্বিতীয়তে - উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ পৰা যোৱা নেতৃত্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত যেন তেওলোকৰ আত্মবিশ্বাস ম্লান পৰি যায় | এয়া অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে তেওলোকৰ বক্তিতাত | আত্মবিশ্বাসৰ অভাৱ বাবেই লোকসভা বা ৰাজ্যসভাৰ মজিয়াত তেওলোকে সৰব ভূমিকা পালন কৰিব নোৱাৰে | হৈ-হাল্লা বা বিশৃঙ্খল পৰিবেশ সৃষ্টি কৰি আনৰ দৃষ্টি আকৰ্ষন কৰিব পাৰি, কিন্তু সফল নেতা হব নোৱাৰি | 

মই কও উত্তৰ-পূব অঞ্চল দেশৰ চকুত উজলি উঠিবলৈ হলে প্ৰয়োজন প্ৰতিটো স্তৰতে সবল নেতাৰ | প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে একোজন নেতাই দেশজুৰি দপদপাই থাকিব পাৰিব লাগিব | এজন ৰাজনৈতিক নেতাৰ যিহেতু সমাজৰ প্ৰতিটো স্তৰৰ লগতে সম্পৰ্ক গঠন হয়, সেইবাবে ৰাজনৈতিক নেতৃত্ব সকলোতকৈ শক্তিশালী হোৱা প্ৰয়োজন | এইখিনিতে ছফটৱেৰ কোম্পানী ইনফচিছৰ জনপ্ৰিয় শ্লোগান - ‘‘পাৱাৰ বাই ইনটেলেক্ট, ড্ৰিভেন বাই ভ্যেলুজ’’ - প্ৰাসংগিক যেন অনুভৱ হয় | যাৰ মূল অৰ্থ হ’ল বৌদ্ধিক শক্তি আৰু মূল্যবোধৰ দ্বাৰা চালিত | উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলক আজি ঠিক তেনে নেতাৰ প্ৰয়োজন, যি সচা অৰ্থতে বহন কৰে ‘‘পাৱাৰ বাই ইনটেলেক্ট, ড্ৰিভেন বাই ভ্যেলুজ’’ কথাষাৰৰ যথাৰ্থতা |    

অস্থিৰ সময়, অশান্ত মানুহ ..

This article was published in Dainik Agradoot on 3 June, 2013


আমি সৰুৰে পৰাই কিতাপে-পত্ৰই পঢ়ি আহিছো যে অসমীয়া মানুহ মৰমিয়াল, সৰল আৰু শান্ত প্ৰকৃতিৰ | অসমৰ বাহিৰত থকা বন্ধুসকলৰ আগতো আমি এই কথা গৌৰৱেৰে কও | কিন্তু সাম্প্ৰতিক সময়ত নিউজ চেনেলসমূহৰ কৃপাত যিবোৰ বাতৰি সঘনাই দেখিবলৈ পাইছো, তাৰ পাছত ভাবিবলৈ বাধ্য হৈছো যে সচাই অসমীয়া মানুহ মৰমিয়াল, সৰল আৰু শান্ত প্ৰকৃতিৰ হয়নে ?

অসমত চেটেলাইট চেনেলসমূহৰ প্ৰচলন হোৱাৰ লগে লগে কোনে কিমান চাঞ্চল্যকৰ বাতৰি প্ৰচাৰ কৰিব পাৰে তাৰ যেন এক অঘোষিত প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হৈ গ’ল | আৰু সঘনাই দেখিবলৈ পোৱা এটা বাতৰি হ’ল অপৰাধীক ৰাইজে ধৰি বান্ধি কিলোৱা | আইন হাতত তুলি লোৱাৰ অধিকাৰ আচলতে ৰাইজৰো নাই, কিন্তু অপৰাধৰ বিচাৰ চলোৱাৰ ভাৰ আৰু বিচাৰৰ শেষত শাস্তি দিয়াৰ গুৰুদায়িত্ব যেন ৰাইজেই পালন কৰিবলৈ লৈছে | এটা দুৰ্ঘটনা সংঘটিত হৈছে, তাৰ পাছত দেখা গৈছে ৰাইজে গাড়ীখন জ্বলাই দিছে, চালকক গুৰুলা-গুৰুলকৈ পিটিছে | ৰোগীৰ মৃত্যু ঘটিছে, উত্তেজিত ৰাইজে নাৰ্ছিংহোম লণ্ড-ভণ্ড কৰিছে | শান্ত আৰু সৰল প্ৰকৃতিৰ মানুহে এনে কাম কৰিব পাৰে বুলি মোৰ মনে নধৰে |  ঘটিচোৰ-বাতিচোৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চৰকাৰী বৰমুৰীয়ালৈ ৰাইজৰ হাতত কোনো সাৰি যোৱা নাই | আনকি বহু সময়ত নাৰী আৰু শিশুও ৰাইজৰ হাতত প্ৰহৃত হৈছে, লাঞ্ছিত হৈছে | ৰাইজৰ হাতত অপৰাধীৰ মৃত্যু হোৱা ঘটনাও কম নহয় | মাত্ৰ কিছুদিন আগতে চুৰিৰ অপৰাধত গুৱাহাটীত এটি কণমানি শিশুৰ মৃত্যু ঘটিছে ৰাইজৰ হাতত | অসামাজিক কামত লিপ্ত বুলি দোষী সাব্যস্ত কৰি এহাল নগ্ন নৰ-নাৰীক কেমেৰাৰে আবদ্ধ কৰি গোটেই ৰাজ্যতে প্ৰচাৰ কৰি দিছিল সাংবাদিক আৰু ৰাইজে মিলি | খেদি খেদি বাঘ হত্যা কৰাৰ ঘটনাও সঘনাই প্ৰচাৰ হবলৈ লৈছে সাংবাদিক আৰু ৰাইজৰ দ্বৈত প্ৰচেষ্টাত | বহুঠাইত এনেকুৱাও হয় যে নিউজ চেনেলৰ কেমেৰা আহি পোৱালৈ আমাৰ ৰাইজ ৰৈ থাকে আৰু কেমেৰা অন হোৱাৰ লগে লগে আৰম্ভ হৈ যায় ৰাইজৰ বীৰত্ব আৰু ন্যায় প্ৰদানৰ দৃশ্য | 

কিন্তু মই কব খোজা কথাটো হ’ল ৰাইজৰ হাতত প্ৰহৃত হোৱা এজন দোষী যদি দোষী নহয় বুলি পাছত প্ৰমাণিত হয়, তেন্তে সেই ঘটনাৰ বাবে ৰাইজ জগৰীয়া হব নে নহয় ? উক্ত বাতৰি প্ৰচাৰ কৰা মাধ্যমটোৱে দুখ প্ৰকাশ কৰি বা মাৰ্জনা বিচাৰি বাতৰি এটা প্ৰচাৰ কৰিব নে নাই ? এবাৰ এজন মানুহৰ চৰিত্ৰত কালিমা সানি দিয়াৰ পাছত হয়তো তেও সহজতে তাৰপৰা মুক্ত নহব, কিন্তু ৰাইজ বা টিভি চেনেলটোৰ মানুহজনৰ ওচৰত কৰণীয় বুলিবলৈ একো নাই নেকি ? দুখৰ কথা, অসমত আমি এই প্ৰশ্নবোৰৰ সদুত্তৰ আশা কৰিব নোৱাৰো | এজন মানুহ সমাজত অসত্‍ বা দুৰ্নীতিপৰায়ন বুলি পৰিচিত হৈ যোৱাৰ পিচত যদি তেও আচলতে তেনে অপৰাধী নহয়, তেন্তে তাৰ পাছৰ পৰ্যায়ত মানুহজন মানসিকভাৱে এটা ভয়ংকৰ অৱস্থালৈ গুচি যাব পাৰে | কিন্তু বাতৰি প্ৰচাৰ কৰাতেই সাংবাদিকৰ দায়িত্ব শেষ হৈ যায় | ইয়াৰ আৰত যদি কাৰোবাৰ ষড়যন্ত্ৰ আছিল বা সেয়া পূৰ্ব পৰিকল্পিত আছিল, তেন্তে তাক জনাৰ আৰু কোনো উপায় পৰবৰ্তী পৰ্যায়ত নাথাকে | 

কেতিয়াবা দুজন বা তিনিজন মানুহেও ৰাইজৰ ভূমিকা লোৱা দেখা গৈছে | তেওলোকে তাত্‍ক্ষণিক বিচাৰ কৰি মানুহ এজনক দোষী সাব্যস্ত কৰে আৰু সাংবাদিকক নিমন্ত্ৰণ কৰে | সাংবাদিকেও ‘এক্সক্লুচিভ’ বুলি চুলি খুৰাই দিয়া মানুহজন বা অৰ্ধউলংগ মানুহজন আৰু তেওক ঘেৰি ৰং তামাচা চোৱা মানুহজাকৰ দৃশ্য প্ৰচাৰ কৰাত লাগি যায় | সাংবাদিকজনে জনাৰ উপায় নাথাকে কোন দোষী বা কোন নিৰ্দোষী | দুজনমান উত্তেজিত মানুহৰ মাজত বেচেৰা অপৰাধীজনৰো নিৰ্দোষিতা প্ৰমানৰ কোনো উপায় নাথাকে | গতিকে এনে বাতৰি প্ৰচাৰ কৰাৰ আগতে সাংবাদিকজন সাৱধান হোৱা উচিত নহয়নে ? কথা হ’ল এনেধৰনৰ বাতৰিৰ দ্বাৰা আচলতে কাৰ লাভ হয় ? কিমান ডাঙৰ অপৰাধী তেওলোক, যাৰ জীৱনক লৈ এখন ‘তামাচা’ সৃষ্টি কৰা হয় ? আমি সৰু থাকোতে সন্ধিয়া সাত বজাৰ বাতৰি চাবলৈ দেউতাই কেতিয়াবা পঢ়া টেবুলৰ পৰাও আমাক উঠাই আনিছিল | বাতৰি পঢ়া আৰু বাতৰি চোৱা একোটা সত্‍ অভ্যাস বুলিয়েই আমাক শিকাইছিল | কিন্তু এতিয়া আমাৰ ল’ৰা-ছোৱালীক বাতৰি চাবলৈ ক’বলৈ ভয় লাগে | নাচালেই যেন মংগল, তেনে ভাবহে হয় | মানুহক ধৰি বান্ধি কিলোৱা বাতৰিৰ সঘন প্ৰচাৰে এনে ঘটনা সংঘটিত কৰিবলৈ একাংশ লোকক আওপকীয়াকৈ উত্‍সাহ যোগাইছে | যিবোৰ শিশুৱে এনে বাতৰি প্ৰত্যক্ষ কৰে তেওলোকৰ মনতো একধৰনৰ অপৰাধ প্ৰৱনতাই গা কৰি উঠিব পাৰে | মানুহক ক্ষমা কৰি দিব পৰা গুনৰ পৰিৱৰ্তে, তাক শাস্তি দিয়াৰ মানসিকতাহে সিহতে পোষন কৰিব পাৰে | ‘টি আৰ পি’ৰ পাছত দৌৰা চেনেলবোৰে এই কথা ভাবেনে ? 

যি নহওক, একাংশ অসমীয়া মানুহৰ টিভিৰ পৰ্দাত ওলোৱাৰ হেপাহৰ বাবেও কিছু অশোভনীয় দৃশ্য আমি দেখিবলগীয়া হৈছে | টিভি কেমেৰাৰ আগত সৰু-সুৰা চোৰক লপা-থপা দি ‘হিৰো’ হোৱাৰ মানসিকতাই আৰু বহু এনে ঘটনাৰ জন্ম দিব পাৰে | দুস্কৃতি সংঘটিত হ’ব পাৰে | এওলোকে সাধাৰন ঘটনা এটাকো বিৰাট কিবাকিবিলৈ পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰে | সেয়েহে গাড়ী মটৰ জ্বলাই দিয়া বা অমানুষিক শাস্তি প্ৰদান কৰাৰ সময়তো এনে মানুহবোৰৰ মুখত হাহি বিৰিঙি থাকে | যেন তেওলোকে ইতিহাসত স্থান পাবলৈ ৰণত নমা একোজন বীৰপুৰুষহে | ৰাইজৰ মাজত থকা এনে মানুহবোৰক ৰাইজেই চিনাক্ত কৰা উচিত | মাৰধৰ কৰা ঘটনা, গাড়ী, ঘৰ জ্বলাই দিয়া, প্ৰমাণ নোহোৱাকৈ কোনো এজনক অপৰাধী সজোৱা, আদি ঘটনা পূৰ্বৰ তুলনাত এতিয়া বৃদ্ধি পাবলৈ লৈছে | ৰাইজৰ হাতত বাঘ নহয়, মানুহৰো প্ৰাণ গৈছে | এয়া আচলতে অপৰাধ | এনে অপৰাধৰো দোষীয়ে শাস্তি পোৱা উচিত | টিভি সাংবাদিকসকলে এনে অপৰাধীকো চিনাক্ত কৰা উচিত আৰু তেওলোকেও এবাৰ চিন্তা কৰা উচিত : এনে অপৰাধীয়ে শাস্তি পাব লাগে নে নালাগে |

__________________________________________________________________